{"id":5413,"date":"2021-07-17T16:19:50","date_gmt":"2021-07-17T14:19:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?p=5413"},"modified":"2022-01-02T09:02:16","modified_gmt":"2022-01-02T08:02:16","slug":"i-swiatowy-dzien-dziadkow-i-osob-starszych","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?p=5413","title":{"rendered":"Pierwszy \u015bwiatowy dzie\u0144 dziadk\u00f3w i os\u00f3b starszych"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"595\" height=\"397\" src=\"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/\u015aw.-Anna-i-Joachim..jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5416\" srcset=\"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/\u015aw.-Anna-i-Joachim..jpg 595w, http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/\u015aw.-Anna-i-Joachim.-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 595px) 100vw, 595px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>OR\u0118DZIE OJCA \u015aWI\u0118TEGO<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015aWIATOWY DZIE\u0143 DZIADK\u00d3W I OS\u00d3B STARSZYCH<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201eJA JESTEM Z TOB\u0104 PRZEZ WSZYSTKIE DNI\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Drodzy dziadkowie, drogie\nbabcie,<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eJa jestem z tob\u0105 przez\nwszystkie dni\u201d (por.&nbsp;<em>Mt<\/em>&nbsp;28, 20) \u2013 to obietnica, jak\u0105 Pan\nz\u0142o\u017cy\u0142 uczniom zanim wst\u0105pi\u0142 do Nieba i kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b powtarza tak\u017ce Tobie, drogi\ndziadku i droga babciu. Tobie. \u201eJa jestem z tob\u0105 przez wszystkie dni\u201d, to tak\u017ce\ns\u0142owa, kt\u00f3re jako Biskup Rzymu i jako osoba starsza jak Ty, chcia\u0142bym skierowa\u0107\ndo Ciebie, z okazji tego pierwszego&nbsp;<em>\u015awiatowego\nDnia Dziadk\u00f3w i Os\u00f3b Starszych<\/em>: ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest blisko Ciebie \u2013 m\u00f3wi\u0105c\nlepiej: jest blisko nas \u2013 troszczy si\u0119 o Ciebie, kocha Ci\u0119 i nie chce Ci\u0119\nopu\u015bci\u0107!<\/p>\n\n\n\n<p>Dobrze wiem, \u017ce to przes\u0142anie\ndociera do Ciebie w trudnym czasie: pandemia okaza\u0142a si\u0119 nieoczekiwan\u0105 i\ngwa\u0142town\u0105 burz\u0105, ci\u0119\u017ck\u0105 pr\u00f3b\u0105, kt\u00f3ra uderzy\u0142a w \u017cycie ka\u017cdego, a z nami,\nstarszymi, obesz\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny, w spos\u00f3b jeszcze ci\u0119\u017cszy. Wielu z\nnas chorowa\u0142o i wielu odesz\u0142o, albo by\u0142o \u015bwiadkami tego, jak gas\u0142o \u017cycie ich\nma\u0142\u017conk\u00f3w i bliskich; jak\u017ce liczni byli zmuszeni do bardzo d\u0142ugiego trwania w\nsamotno\u015bci, odizolowaniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pan zna ka\u017cde z cierpie\u0144,\njakich do\u015bwiadczyli\u015bmy w tym czasie. Jest blisko tych, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczaj\u0105\nbolesnego odsuni\u0119cia na bok; nasza samotno\u015b\u0107 \u2013 kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 jeszcze ci\u0119\u017csz\u0105\nw czasie pandemii \u2013 nie jest Mu oboj\u0119tna. Tradycja przekazuje, \u017ce tak\u017ce \u015bw.\nJoachim, dziadek Jezusa, by\u0142 oddalony od swej wsp\u00f3lnoty, poniewa\u017c nie mia\u0142\ndzieci; jego \u017cycie \u2013 tak, jak \u017cycie jego ma\u0142\u017conki Anny \u2013 by\u0142o uwa\u017cane za\nbezwarto\u015bciowe. Jednak Pan pos\u0142a\u0142 do niego anio\u0142a, by go pocieszy\u0142. Kiedy on,\nzasmucony, pozostawa\u0142 poza bramami miasta, ukaza\u0142 mu si\u0119 Bo\u017cy pos\u0142aniec, aby\npowiedzie\u0107 mu: \u201eJoachimie, Joachimie! Wys\u0142ucha\u0142 Pan B\u00f3g twoj\u0105 natarczyw\u0105\nmodlitw\u0119\u201d[1]. Giotto na swoim s\u0142ynnym fresku[2] zdaje si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 t\u0119 nocn\u0105 scen\u0119\nz jedn\u0105 z tak wielu bezsennych nocy, do kt\u00f3rych wielu z nas jest\nprzyzwyczajonych, a kt\u00f3re s\u0105 przepe\u0142nione wspomnieniami, zmartwieniami i\npragnieniami.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale tak\u017ce w\u00f3wczas, gdy\nwszystko wydaje si\u0119 pogr\u0105\u017cone w mroku, jak podczas tych miesi\u0119cy pandemii, Pan\nnie przestaje posy\u0142a\u0107&nbsp;<em>anio\u0142\u00f3w<\/em>,\naby ukoi\u0107 nasz\u0105 samotno\u015b\u0107 i powtarza\u0107 nam: \u201eJa jestem z tob\u0105 przez wszystkie\ndni\u201d. M\u00f3wi to do Ciebie, m\u00f3wi to do mnie, do wszystkich. I to jest istot\u0105 tego\npierwszego Dnia, kt\u00f3ry pragn\u0105\u0142em aby by\u0142 obchodzony po raz pierwszy w\u0142a\u015bnie w\ntym roku, po d\u0142ugim czasie izolacji i wci\u0105\u017c powolnym odradzaniu si\u0119 \u017cycia\nspo\u0142ecznego: aby ka\u017cdego dziadka, ka\u017cd\u0105 babci\u0119, ka\u017cd\u0105 osob\u0119 starsz\u0105 \u2013 zw\u0142aszcza\ntych spo\u015br\u00f3d nas, kt\u00f3rzy s\u0105 najbardziej samotni \u2013 odwiedzi\u0142&nbsp;<em>anio\u0142<\/em>!<\/p>\n\n\n\n<p>Czasem ci anio\u0142owie maj\u0105\ntwarze naszych wnuk\u00f3w, czasem cz\u0142onk\u00f3w rodziny, dawnych przyjaci\u00f3\u0142 lub tych,\nkt\u00f3rych poznali\u015bmy w\u0142a\u015bnie w tych trudnych chwilach. W tym czasie nauczyli\u015bmy\nsi\u0119 rozumie\u0107, jak wa\u017cne s\u0105 dla ka\u017cdego z nas obj\u0119cia i odwiedziny, i jak\u017ce zasmuca\nmnie fakt, \u017ce w niekt\u00f3rych miejscach nie s\u0105 one jeszcze mo\u017cliwe!<\/p>\n\n\n\n<p>Pan jednak\u017ce wysy\u0142a nam\nswoich pos\u0142a\u0144c\u00f3w tak\u017ce za po\u015brednictwem S\u0142owa Bo\u017cego. Nie pozwala, aby go\nkiedykolwiek zabrak\u0142o w naszym \u017cyciu. Czytajmy ka\u017cdego dnia kart\u0119 Ewangelii,\nm\u00f3dlmy si\u0119 Psalmami, czytajmy prorok\u00f3w! B\u0119dziemy wzruszeni wierno\u015bci\u0105 Pana.\nPismo pomo\u017ce nam tak\u017ce zrozumie\u0107 to, o co Pan prosi dzi\u015b w naszym \u017cyciu. On\nbowiem posy\u0142a robotnik\u00f3w do swej winnicy o ka\u017cdej porze dnia (por.&nbsp;<em>Mt<\/em>&nbsp;20, 1-16) i w ka\u017cdym okresie \u017cycia. Ja\nte\u017c mog\u0119 za\u015bwiadczy\u0107, \u017ce otrzyma\u0142em wezwanie, by zosta\u0107 Biskupem Rzymu, kiedy\nosi\u0105gn\u0105\u0142em, \u017ce tak powiem, wiek emerytalny i wyobra\u017ca\u0142em sobie, \u017ce nie b\u0119d\u0119 ju\u017c\nm\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 zbyt wiele nowego. Pan jest zawsze blisko nas \u2013 zawsze \u2013 z nowymi\nzaproszeniami, z nowymi s\u0142owami, ze Swym pocieszeniem, zawsze blisko nas.\nWiecie, \u017ce Pan jest wieczny i nigdy nie udaje si\u0119 na emerytur\u0119. Nigdy.<\/p>\n\n\n\n<p>W Ewangelii wg \u015bw. Mateusza,\nJezus m\u00f3wi do Aposto\u0142\u00f3w: \u201eId\u017acie wi\u0119c i nauczajcie wszystkie narody, udzielaj\u0105c\nim chrztu w imi\u0119 Ojca i Syna, i Ducha \u015awi\u0119tego. Uczcie je zachowywa\u0107 wszystko,\nco wam przykaza\u0142em\u201d (28, 19-20). Te s\u0142owa skierowane s\u0105 dzi\u015b tak\u017ce do nas i\npomagaj\u0105 nam lepiej zrozumie\u0107, \u017ce naszym powo\u0142aniem jest strze\u017cenie korzeni,\nprzekazywanie wiary m\u0142odym i zaopiekowanie si\u0119 najmniejszymi. Ws\u0142uchajcie si\u0119 w\nto dobrze: jakie jest nasze powo\u0142anie dzi\u015b,&nbsp;w naszym wieku? Strze\u017cenie\nkorzeni, przekazywanie wiary m\u0142odym i zaopiekowanie si\u0119 najmniejszymi. Nie\nzapominajcie o tym.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie wa\u017cne, ile masz lat, czy\njeszcze pracujesz, czy ju\u017c nie, czy zosta\u0142e\u015b sam, czy te\u017c masz rodzin\u0119, czy\njeste\u015b babci\u0105 lub dziadkiem od m\u0142odszych lat czy te\u017c troch\u0119 p\u00f3\u017aniej, czy jeste\u015b\nnadal samodzielny, czy te\u017c potrzebujesz pomocy \u2013 poniewa\u017c nie istnieje wiek\nemerytalny, je\u015bli chodzi o zadanie g\u0142oszenia Ewangelii, zadanie przekazywania\ntradycji wnukom. Trzeba wyruszy\u0107 w drog\u0119 i, przede wszystkim, wznie\u015b\u0107 si\u0119 ponad\nswoje ograniczenia, aby podj\u0105\u0107 co\u015b nowego.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym kluczowym momencie\nhistorii, tak\u017ce dla Ciebie istnieje wi\u0119c pewne odnowione powo\u0142anie. Zapytasz:\nale jak to mo\u017cliwe? Moje si\u0142y si\u0119 wyczerpuj\u0105, nie s\u0105dz\u0119, bym m\u00f3g\u0142 wiele\nuczyni\u0107. W jaki spos\u00f3b mam zacz\u0105\u0107 zachowywa\u0107 si\u0119 w nowy spos\u00f3b, kiedy\nprzyzwyczajenia sta\u0142y si\u0119 regu\u0142ami mojego istnienia? W jaki spos\u00f3b mam si\u0119\npo\u015bwi\u0119ci\u0107 biedniejszemu ode mnie, kiedy tak bardzo przejmuj\u0119 si\u0119 ju\u017c moj\u0105\nrodzin\u0105? W jaki spos\u00f3b mog\u0119 rozszerzy\u0107 moje spojrzenie, je\u015bli nie wolno mi\nnawet wyj\u015b\u0107 poza dom, w kt\u00f3rym mieszkam? Czy moja samotno\u015b\u0107 nie jest zbyt\nci\u0119\u017ckim g\u0142azem? Ilu z was stawia sobie to pytanie: czy moja samotno\u015b\u0107 nie jest\nzbyt ci\u0119\u017ckim g\u0142azem? Tak\u017ce Jezus us\u0142ysza\u0142 podobne pytanie, zadane mu przez\nNikodema, kt\u00f3ry zapyta\u0142 Go: \u201eJak\u017ce\u017c mo\u017ce si\u0119 cz\u0142owiek narodzi\u0107 b\u0119d\u0105c starcem\u201d (<em>J<\/em>&nbsp;3, 4). Mo\u017ce si\u0119 to dokona\u0107, odpowiada\nPan, przez otwarcie serca na dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry wieje, gdzie chce.\nDucha \u015awi\u0119tego z jego wolno\u015bci\u0105 pod\u0105\u017cania wsz\u0119dzie i czynienia tego, co\npragnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak powtarza\u0142em wielokrotnie,\nz kryzysu, w kt\u00f3rym znalaz\u0142 si\u0119 \u015bwiat, nie wyjdziemy tacy sami: wyjdziemy lepsi\nalbo gorsi. I \u201edaj Bo\u017ce, aby (\u2026) nie by\u0142o to kolejne powa\u017cne wydarzenie\ndziejowe, z kt\u00f3rego nie potrafimy wyci\u0105gn\u0105\u0107 lekcji\u201d. Jeste\u015bmy uparci! \u201eOby\u015bmy\nnie zapomnieli o osobach starszych, kt\u00f3re zmar\u0142y z powodu braku respirator\u00f3w\n(\u2026). Oby tak wielkie cierpienie nie by\u0142o daremne, oby\u015bmy przeszli do nowego\nsposobu \u017cycia i odkryli raz na zawsze, \u017ce potrzebujemy siebie nawzajem i\njeste\u015bmy d\u0142u\u017cnikami jedni drugich, aby ludzko\u015b\u0107 mog\u0142a odrodzi\u0107 si\u0119\u201d (Enc.&nbsp;<em>Fratelli tutti<\/em>, 35). Nikt nie\nzbawia si\u0119 sam. Jeste\u015bmy d\u0142u\u017cnikami jedni drugich. Wszyscy bra\u0107mi.<\/p>\n\n\n\n<p>W tej perspektywie, chcia\u0142bym\npowiedzie\u0107 Ci, \u017ce jeste\u015b potrzebny do tworzenia, w braterstwie i przyja\u017ani\nspo\u0142ecznej, jutrzejszego \u015bwiata: tego, w kt\u00f3rym b\u0119dziemy \u017cy\u0107 \u2013 my, wsp\u00f3lnie z\nnaszymi dzie\u0107mi i wnukami \u2013 kiedy ustanie burza. Wszyscy \u201eb\u0105d\u017amy aktywni w rehabilitacji\ni wspieraniu zranionych spo\u0142ecze\u0144stw\u201d (<em>tam\u017ce,&nbsp;<\/em>77). W\u015br\u00f3d rozmaitych filar\u00f3w,\nkt\u00f3re musz\u0105 d\u017awiga\u0107 t\u0119 now\u0105 konstrukcj\u0119, znajduj\u0105 si\u0119 trzy, kt\u00f3re Ty, lepiej\nni\u017c inni, mo\u017cesz pom\u00f3c wznie\u015b\u0107. Trzy filary:&nbsp;<em>marzenia<\/em>,&nbsp;<em>pami\u0119\u0107<\/em>&nbsp;i&nbsp;<em>modlitwa<\/em>.\nBlisko\u015b\u0107 Pana da si\u0142\u0119, tak\u017ce najbardziej kruchym spo\u015br\u00f3d nas, aby wyruszy\u0107 w t\u0119\nnow\u0105 drog\u0119: drogami marze\u0144, pami\u0119ci i modlitwy.<\/p>\n\n\n\n<p>Prorok Joel wypowiedzia\u0142\nkiedy\u015b t\u0119 obietnic\u0119: \u201estarcy wasi&nbsp;<em>b\u0119d\u0105\n\u015bnili<\/em>, a m\u0142odzie\u0144cy wasi b\u0119d\u0105 mieli widzenia\u201d (<em>Jl<\/em>&nbsp;3,1). Przysz\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata znajduje si\u0119 w\ntym przymierzu pomi\u0119dzy m\u0142odymi i starszymi. Kto, je\u015bli nie m\u0142odzi mo\u017ce przyj\u0105\u0107\nmarzenia starszych i nie\u015b\u0107 je dalej? Ale do tego potrzeba, aby\u015bmy dalej\nmarzyli: w naszych marzeniach o sprawiedliwo\u015bci, pokoju, solidarno\u015bci znajduje\nsi\u0119 ta mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby nasi m\u0142odzi mieli nowe widzenia i aby\u015bmy wsp\u00f3lnie mogli\nbudowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107. Konieczne jest tak\u017ce, aby\u015b ty da\u0142 \u015bwiadectwo, \u017ce mo\u017cna\nwyj\u015b\u0107 odnowionym z do\u015bwiadczenia pr\u00f3by. I jestem pewien, \u017ce nie b\u0119dzie ono\njedynym, bo w swoim \u017cyciu do\u015bwiadczy\u0142e\u015b ich wielu i uda\u0142o Ci si\u0119 z nich wyj\u015b\u0107.\nWyci\u0105gnij wnioski tak\u017ce i z tego do\u015bwiadczenia, by wyj\u015b\u0107 z niego teraz.<\/p>\n\n\n\n<p>Marzenia s\u0105 zatem splecione z&nbsp;<em>pami\u0119ci\u0105<\/em>. My\u015bl\u0119 o tym, jak\ncenna jest ta bolesna pami\u0119\u0107 wojny, i jak wiele nowe pokolenia mog\u0105 si\u0119 z niej\nnauczy\u0107 na temat warto\u015bci pokoju. To Twoim zadaniem, jako tego, kto prze\u017cy\u0142 b\u00f3l\nwojen, jest przekazanie tego. Upami\u0119tnianie jest prawdziw\u0105 i w\u0142a\u015bciw\u0105 misj\u0105\nka\u017cdej osoby starszej: pami\u0119\u0107 i niesienie pami\u0119\u0107 innym. Edith Bruck, kt\u00f3ra\nprze\u017cy\u0142a dramat Holokaustu, powiedzia\u0142a: \u201enawet o\u015bwiecenie jednego tylko\nsumienia warte jest trudu i b\u00f3lu utrzymywania \u017cywej pami\u0119ci tego co si\u0119\nwydarzy\u0142o \u2013 i doda\u0142a \u2013 Dla mnie pami\u0119\u0107 jest \u017cyciem\u201d[3]. My\u015bl\u0119 te\u017c o moich\ndziadkach i o tym, jak wielu z was musia\u0142o wyemigrowa\u0107 i wie, jak trudno jest\nopu\u015bci\u0107 w\u0142asny dom, jak czyni to wielu tak\u017ce dzi\u015b, w poszukiwaniu przysz\u0142o\u015bci.\nBy\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rych z nich mamy obok i by\u0107 mo\u017ce to oni si\u0119 nami opiekuj\u0105. Ta\npami\u0119\u0107 mo\u017ce pom\u00f3c nam w tworzeniu \u015bwiata bardziej ludzkiego, bardziej otwartego\nna przyj\u0119cie. Ale bez pami\u0119ci nie mo\u017cna budowa\u0107, bez fundament\u00f3w nigdy nie\nzbudujesz domu. Nigdy. A fundamentem \u017cycia jest pami\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Wreszcie:&nbsp;<em>modlitwa<\/em>. Jak powiedzia\u0142 kiedy\u015b\nm\u00f3j poprzednik, Papie\u017c Benedykt, \u015bwi\u0119ty starzec, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c modli si\u0119 za\nKo\u015bci\u00f3\u0142 i dla niego pracuje: \u201emodlitwa os\u00f3b starszych mo\u017ce chroni\u0107 \u015bwiat,\npomagaj\u0105c mu w spos\u00f3b by\u0107 mo\u017ce bardziej skuteczny, ni\u017c wysi\u0142ki tak wielu\u201d[4].\nPowiedzia\u0142 to prawie na koniec swego pontyfikatu w 2012 r. To pi\u0119kne. Twoja\nmodlitwa jest bardzo cennym \u017ar\u00f3d\u0142em: jest p\u0142ucem, bez kt\u00f3rego Ko\u015bci\u00f3\u0142 i \u015bwiat\nnie mog\u0105 si\u0119 oby\u0107 (por. Adhort. apost.&nbsp;<em>Evangelii\ngaudium<\/em>, 262). Zw\u0142aszcza w tym tak trudnym dla ludzko\u015bci czasie, kiedy\nprzemierzamy, wszyscy w tej samej \u0142odzi, wzburzone morze pandemii, Twoje\nwstawiennictwo za \u015bwiatem i Ko\u015bcio\u0142em nie jest daremne, ale ukazuje wszystkim\nspokojn\u0105 ufno\u015b\u0107, \u017ce dotrzemy do brzegu.<\/p>\n\n\n\n<p>Droga babciu, drogi dziadku,\nko\u0144cz\u0105c to moje przes\u0142anie, chcia\u0142bym wskaza\u0107 Ci tak\u017ce przyk\u0142ad b\u0142ogos\u0142awionego\n\u2013 a wkr\u00f3tce \u015bwi\u0119tego \u2013 Karola de Foucauld. \u017by\u0142 on jako pustelnik w Algierii i w\ntym kontek\u015bcie peryferii da\u0142 \u015bwiadectwo \u201eswego pragnienia, aby postrzega\u0107\nka\u017cdego cz\u0142owieka jak brata\u201d (Enc.&nbsp;<em>Fratelli\ntutti<\/em>, 287). Jego losy pokazuj\u0105, jak bardzo, nawet w osamotnieniu na\npustyni, mo\u017cliwe jest wstawianie si\u0119 za ubogimi ca\u0142ego \u015bwiata i stawanie si\u0119\nprawdziwie bratem i siostr\u0105 wszystkich.<\/p>\n\n\n\n<p>Prosz\u0119 Pana, aby, tak\u017ce\ndzi\u0119ki jego przyk\u0142adowi, ka\u017cdy z nas poszerza\u0142 swoje serce i uwra\u017cliwia\u0142 je na\ncierpienie tych ostatnich, a tak\u017ce by\u0142 zdolny wstawia\u0107 si\u0119 za nimi. Aby ka\u017cdy z\nnas nauczy\u0142 si\u0119 powtarza\u0107 wszystkim, a zw\u0142aszcza najm\u0142odszym, te s\u0142owa\npocieszenia, kt\u00f3re dzi\u015b us\u0142yszeli\u015bmy skierowane do nas: \u201eJa jestem z tob\u0105 przez\nwszystkie dni\u201d! Dalej, odwagi! Niech Pan wam b\u0142ogos\u0142awi.<\/p>\n\n\n\n<p>Rzym, u \u015bw. Jana na\nLateranie, 31 maja, w \u015bwi\u0119to Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny<\/p>\n\n\n\n<p>FRANCISZEK<\/p>\n\n\n\n[1] Wydarzenie to jest\nopisane w&nbsp;<em>Protoewangelii\nJakuba.<\/em><\/p>\n\n\n\n[2] Chodzi o obraz wybrany\njako logo obecnego \u015awiatowego Dnia Dziadk\u00f3w i Os\u00f3b Starszych<\/p>\n\n\n\n[3]&nbsp;<em>La memoria \u00e8 vita, la scrittura \u00e8\nrespiro<\/em>.&nbsp;<em>L\u2019Osservatore Romano<\/em>, 26 stycznia 2021&nbsp;r.<\/p>\n\n\n\n[4] Wizyta w domu \u201eViva gli\nanziani\u201d, 2 listopada 2012 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>OR\u0118DZIE OJCA \u015aWI\u0118TEGO \u015aWIATOWY DZIE\u0143 DZIADK\u00d3W I OS\u00d3B STARSZYCH \u201eJA JESTEM Z TOB\u0104 PRZEZ WSZYSTKIE DNI\u201d Drodzy dziadkowie, drogie babcie, \u201eJa jestem z tob\u0105 przez wszystkie dni\u201d (por.&nbsp;Mt&nbsp;28, 20) \u2013 &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5413"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5413"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5418,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5413\/revisions\/5418"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}