{"id":4820,"date":"2020-08-08T18:16:06","date_gmt":"2020-08-08T16:16:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?p=4820"},"modified":"2020-11-07T17:49:40","modified_gmt":"2020-11-07T16:49:40","slug":"wniebowziecie-najswietszej-maryi-panny-matki-bozej-zielnej","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?p=4820","title":{"rendered":"Wniebowzi\u0119cie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny- Matki Bo\u017cej Zielnej"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
Prawda o Wniebowzi\u0119ciu Matki Bo\u017cej stanowi dogmat naszej wiary, cho\u0107 formalnie og\u0142oszony stosunkowo niedawno – przez papie\u017ca Piusa XII 1 listopada 1950 r. w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus:<\/em>

„…powag\u0105 Pana naszego Jezusa Chrystusa, \u015bwi\u0119tych Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a i Nasz\u0105, og\u0142aszamy, orzekamy i okre\u015blamy jako dogmat objawiony przez Boga: \u017ce Niepokalana Matka Boga, Maryja zawsze Dziewica, po zako\u0144czeniu ziemskiego \u017cycia z dusz\u0105 i cia\u0142em zosta\u0142a wzi\u0119ta do chwa\u0142y niebieskiej”<\/strong> (Breviarium fidei VI, 105)

Orzeczenie to papie\u017c wypowiedzia\u0142 uroczy\u015bcie w bazylice \u015bw. Piotra w obecno\u015bci prawie 1600 biskup\u00f3w i niezliczonych t\u0142um\u00f3w wiernych. Opar\u0142 je nie tylko na innym dogmacie, \u017ce kiedy przemawia uroczy\u015bcie jako wikariusz Jezusa Chrystusa na ziemi w sprawach prawd wiary i obyczaj\u00f3w, jest nieomylny; m\u00f3g\u0142 je wyg\u0142osi\u0107 tak\u017ce dlatego, \u017ce prawda ta by\u0142a od dawna w Ko\u015bciele uznawana. Papie\u017c j\u0105 tylko przypomnia\u0142, swoim najwy\u017cszym autorytetem potwierdzi\u0142 i usankcjonowa\u0142.

Przekonanie o tym, \u017ce Pan Jezus nie pozostawi\u0142 cia\u0142a swojej Matki na ziemi, ale je uwielbi\u0142, uczyni\u0142 podobnym do swojego cia\u0142a w chwili zmartwychwstania i zabra\u0142 do nieba, by\u0142o powszechnie wyznawane w Ko\u015bciele katolickim. Ju\u017c w VI wieku cesarz Maurycy (582-602) poleci\u0142 obchodzi\u0107 na Wschodzie w ca\u0142ym swoim pa\u0144stwie w dniu 15 sierpnia osobne \u015bwi\u0119to dla uczczenia tej tajemnicy. \u015awi\u0119to to musia\u0142o lokalnie istnie\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej, przynajmniej w V w. W Rzymie istnieje to \u015bwi\u0119to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 w wieku VII. Wiemy bowiem, \u017ce papie\u017c \u015bw. Sergiusz I (687-701) ustanawia na t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 procesj\u0119. Papie\u017c Leon IV (+ 855) doda\u0142 do tego \u015bwi\u0119ta wigili\u0119 i oktaw\u0119.
Z pism \u015bw. Grzegorza z Tours (+ 594) dowiadujemy si\u0119, \u017ce w Galii istnia\u0142o to \u015bwi\u0119to ju\u017c w VI w. Obchodzono je jednak nie 15 sierpnia, ale 18 stycznia. W mszale na to \u015bwi\u0119to, u\u017cywanym w\u00f3wczas w Galii, czytamy, \u017ce jest to „jedyna tajemnica, jaka si\u0119 sta\u0142a dla ludzi – Wniebowzi\u0119cie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny”. W prefacji za\u015b znajdujemy s\u0142owa: „T\u0119, kt\u00f3ra nic ziemskiego za \u017cycia nie zazna\u0142a, s\u0142usznie nie trzyma w zamkni\u0119ciu ska\u0142a grobowa”.
U Ormian uroczysto\u015b\u0107 Wniebowzi\u0119cia Maryi rozpoczyna nowy okres roku ko\u015bcielnego. Liturgia ormia\u0144ska na ten dzie\u0144 m\u00f3wi m.in.: „Dzi\u015b duchy niebieskie przenios\u0142y do nieba mieszkanie Ducha \u015awi\u0119tego. (…) Prze\u017cywszy w swym ciele \u017cycie niepokalane, zosta\u0142a\u015b dzisiaj owini\u0119ta przez Aposto\u0142\u00f3w, a przez wol\u0119 Bo\u017c\u0105 uniesiona do kr\u00f3lestwa swojego Syna”.
W liturgii abisy\u0144skiej, czyli etiopskiej, w t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bpiewa: „W tym dniu wzi\u0119te jest do nieba cia\u0142o Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, Matki Bo\u017cej, naszej Pani”.
15 sierpnia obchodz\u0105 pami\u0105tk\u0119 tej tajemnicy r\u00f3wnie\u017c Chaldejczycy, Syryjczycy i maronici. Kalendarz koptyjski pod dniem 21 sierpnia opiewa Wniebowzi\u0119cie cia\u0142a Matki Bo\u017cej do nieba.


R\u00f3\u017cne bywaj\u0105 nazwy tej uroczysto\u015bci: Wzi\u0119cie Maryi do nieba, Przej\u015bcie, Za\u015bni\u0119cie, Odpocznienie Maryi. Nie wszyscy ojcowie Ko\u015bcio\u0142a, zw\u0142aszcza na Wschodzie, byli przekonani o fizycznej \u015bmierci Matki Naj\u015bwi\u0119tszej. Dlatego tak\u017ce Pius XII w swojej konstytucji apostolskiej nie m\u00f3wi nic o \u015bmierci, a jedynie o chwalebnym uwielbieniu cia\u0142a Maryi i jego wniebowzi\u0119ciu. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie rozstrzygn\u0105\u0142 zatem, czy Maryja umar\u0142a i potem zosta\u0142a wzi\u0119ta do nieba z cia\u0142em i dusz\u0105, czy te\u017c przesz\u0142a do chwa\u0142y nie umieraj\u0105c, lecz „zasypiaj\u0105c”.

Warto przytoczy\u0107 do\u015b\u0107 jasne wypowiedzi Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a<\/strong> na temat wniebowzi\u0119cia Maryi. Na Zachodzie pierwsz\u0105 wzmiank\u0119 o tym niezwyk\u0142ym przywileju Maryi podaje \u015bw. Grzegorz z Tours: (+ 594):

I znowu przy Niej stan\u0105\u0142 Pan, i kaza\u0142 Jej przyj\u0105\u0107 \u015bwi\u0119te cia\u0142o i zanie\u015b\u0107 w chmurze do nieba, gdzie teraz po\u0142\u0105czywszy si\u0119 z dusz\u0105 za\u017cywa wraz z wybranymi d\u00f3br wiecznych, kt\u00f3re si\u0119 nigdy nie sko\u0144cz\u0105.

\u015aw. Ildefons (+ 667):

Wielu przyjmuje jak najch\u0119tniej, \u017ce Maryja dzisiaj przez Syna Swego (…) do pa\u0142ac\u00f3w niebieskich z cia\u0142em zosta\u0142a wyniesiona.

\u015aw. Fulbert z Chartres (+ 1029) pisze podobnie:

Chrze\u015bcija\u0144ska pobo\u017cno\u015b\u0107 wierzy, \u017ce B\u00f3g Chrystus, Syn Bo\u017cy, Matk\u0119 swoj\u0105 wskrzesi\u0142 i przeni\u00f3s\u0142 J\u0105 do nieba.

\u015aw. Piotr Damiani (+ 1072) tak opiewa wielko\u015b\u0107 tajemnicy dnia Wniebowzi\u0119cia:

Wielki to dzie\u0144 i nad inne jakby ja\u015bniejszy, w kt\u00f3rym Dziewica kr\u00f3lewska zosta\u0142a wyniesiona do tronu Boga Ojca i posadzona na tronie. (…) Budzi ciekawo\u015b\u0107 anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy J\u0105 pragn\u0105 zobaczy\u0107. Zbiera si\u0119 ca\u0142y zast\u0119p anio\u0142\u00f3w, aby ujrze\u0107 Kr\u00f3low\u0105, siedz\u0105c\u0105 po prawicy Pana Mocy w szacie z\u0142ocistej w ciele zawsze niepokalanym.

Z innych \u015bwi\u0119tych mo\u017cna by wymieni\u0107: \u015bw. Anzelma (+ 1109), \u015bw. Piotra z Poitiers (+ 1112), \u015bw. Bernarda (+ 1153) i \u015bw. Bernardyna (+ 1444).



Najpi\u0119kniej jednak o tej tajemnicy pisz\u0105 Ojcowie Wschodu. \u015aw. Jan Damasce\u0144ski (+ ok. 749) podaje, jak cesarzowa Pulcheria (ok. roku 450) wystawi\u0142a ko\u015bci\u00f3\u0142 ku czci Matki Bo\u017cej w Konstantynopolu i prosi\u0142a listownie biskupa Jerozolimy Juwenalisa o relikwie Matki Bo\u017cej. Juwenalis odpisuje jej na to, \u017ce relikwii takich nie ma, gdy\u017c cia\u0142o Jej zosta\u0142o wzi\u0119te do nieba „jak to wiemy ze staro\u017cytnego i bardzo pewnego podania”.

Z kolei \u015bw. Jan Damasce\u0144ski opisuje \u015bmier\u0107 Maryi Panny w otoczeniu Aposto\u0142\u00f3w:

Kiedy za\u015b dnia trzeciego przybyli do grobu, aby op\u0142akiwa\u0107 Jej zgon, cia\u0142a ju\u017c Maryi nie znale\u017ali.

Kazanie swoje ko\u0144czy refleksj\u0105:

To jedynie mogli pomy\u015ble\u0107, \u017ce Ten, kt\u00f3remu podoba\u0142o si\u0119 wzi\u0105\u0107 cia\u0142o z Dziewicy Maryi i sta\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekiem; Ten, kt\u00f3ry zachowa\u0142 Jej nienaruszone dziewictwo nawet po swoim narodzeniu, uchroni\u0142 Jej cia\u0142o od ska\u017cenia i przeni\u00f3s\u0142 je do nieba przed powszechnym cia\u0142 zmartwychwstaniem. (…) W czasie tego wniebowzi\u0119cia, o Matko Bo\u017ca, wojska anielskie przej\u0119te rado\u015bci\u0105 i czci\u0105 okry\u0142y swoimi skrzyd\u0142ami Twoje cia\u0142o, wielki namiot Bo\u017cy.

\u015aw. Modest, biskup Jerozolimy (+ 634), niemniej pewnie opowiada si\u0119 za tajemnic\u0105 Wniebowzi\u0119cia Maryi:

Jako najchwalebniejsz\u0105 Matk\u0119 Chrystusa, Zbawcy naszego, kt\u00f3ry jest dawc\u0105 \u017cycia i nie\u015bmiertelno\u015bci, wskrzesi\u0142 J\u0105 z grobu i wzi\u0105\u0142 do siebie w spos\u00f3b sobie wiadomy.

\u015aw. Andrzej z Krety (+ 740):

By\u0142 to zaiste nowy widok, przechodz\u0105cy si\u0142y rozumu, gdy niewiasta, kt\u00f3ra swoj\u0105 czysto\u015bci\u0105 przewy\u017csza\u0142a niebian, w ciele (swoim) wesz\u0142a do niebieskich przybytk\u00f3w. Jak przy narodzeniu Chrystusa nienaruszonym by\u0142 Jej \u017cywot, tak samo po Jej \u015bmierci nie rozsypa\u0142o si\u0119 Jej cia\u0142o. O dziwo! Przy porodzeniu pozosta\u0142a nieska\u017con\u0105 i w grobie r\u00f3wnie\u017c nie uleg\u0142a zepsuciu.

\u015aw. German, patriarcha Konstantynopola (+ 732), w kilku kazaniach s\u0142awi t\u0119 tajemnic\u0119, a nawet opisuje przymioty cia\u0142a Maryi po Jej wzi\u0119ciu do nieba:

Naj\u015bwi\u0119tsze cia\u0142o Maryi ju\u017c powstaje z martwych, jest lekkie i duchowe, gdy\u017c zosta\u0142o ju\u017c przemienione na zupe\u0142nie nieskazitelne i nie\u015bmiertelne. (…) Tak jak napisano, jeste\u015b pi\u0119kna i Twoje dziewicze cia\u0142o jest \u015bwi\u0119te, jest przybytkiem Boga i dlatego zosta\u0142o zachowane od obr\u00f3cenia si\u0119 w proch. (…) Niemo\u017cliwym by\u0142o, aby Twoje cia\u0142o, to naczynie godne Boga, w proch si\u0119 rozsypa\u0142o po \u015bmierci. (…) Cia\u0142o Twoje dziewicze jest ca\u0142kiem \u015bwi\u0119te, cho\u0107 jest cia\u0142em ludzkim. Poniewa\u017c dost\u0105pi\u0142o najdoskonalszego \u017cywota nie\u015bmiertelnego (…), nie mo\u017ce ulec \u015bmierci.

\u015aw. Kosma, biskup z Maiouma (+ 743), m\u00f3wi:

Rodz\u0105c Boga, Niepokalana, zdoby\u0142a\u015b palm\u0119 zwyci\u0119stwa nad natur\u0105, (…) zmartwychwsta\u0142a\u015b dla wieczno\u015bci. Gr\u00f3b i \u015bmier\u0107 nie mog\u0105 zatrzyma\u0107 pod swoj\u0105 w\u0142adz\u0105 Bogurodzicy.

Teolodzy Ko\u015bcio\u0142a usi\u0142uj\u0105 nie tylko stwierdzi\u0107 fakt istnienia tej tajemnicy, ale tak\u017ce go uzasadni\u0107. O tej tajemnicy pisali \u015bw. Tomasz z Akwinu (+ 1274), \u015bw. Albert Wielki (+ 1280), Jan Gerson (+ 1429), Suarez (+ 1617) i inni. Kiedy w XV w. Jan Marcelle w kazaniu na Wniebowzi\u0119cie Maryi wypowiedzia\u0142 zdanie, \u017ce „nie jeste\u015bmy wcale zobowi\u0105zani pod grzechem \u015bmiertelnym wierzy\u0107, \u017ce Maryja zosta\u0142a z cia\u0142em do nieba wzi\u0119t\u0105”, gdy\u017c nie jest to dogmat, ca\u0142y fakultet uniwersytetu paryskiego wyst\u0105pi\u0142 z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 przeciwko niemu i za\u017c\u0105da\u0142, by te s\u0142owa odwo\u0142a\u0142, gdy\u017c tego rodzaju wypowied\u017a pobrzmiewa herezj\u0105 i jest sprzeczna z og\u00f3lnie wyznawan\u0105 prawd\u0105.
Pisarze ko\u015bcielni podkre\u015blaj\u0105, \u017ce skoro Matka Chrystusowa by\u0142a pocz\u0119ta bez grzechu, skoro B\u00f3g obdarzy\u0142 J\u0105 przywilejem Niepokalanego Pocz\u0119cia, to konsekwencj\u0105 tego jest, \u017ce nie podlega\u0142a prawu \u015bmierci. \u015amier\u0107 bowiem jest skutkiem grzechu pierworodnego. Ponadto nie wypada\u0142o, aby cia\u0142o, z kt\u00f3rego Chrystus wzi\u0105\u0142 swoj\u0105 ludzk\u0105 natur\u0119, mia\u0142o podlega\u0107 rozk\u0142adowi. Chrystus, kt\u00f3rego cia\u0142o B\u00f3g zachowa\u0142 od zepsucia, m\u00f3g\u0142 zachowa\u0107 od ska\u017cenia tak\u017ce cia\u0142o swojej Matki. Wreszcie tajemnica zmartwychwstania i wniebowzi\u0119cia jest przewidziana dla wszystkich ludzi, dlatego nie sprzeciwia si\u0119 rozumowi, aby Chrystus dla swojej Rodzicielki przyspieszy\u0142 ten dzie\u0144.
Dlaczego jednak dopiero od VI w. ta prawda przenika tak mocno \u015bwiadomo\u015b\u0107 wierz\u0105cych? W Ko\u015bciele jest wi\u0119cej takich prawd, kt\u00f3re rozwija\u0142y si\u0119 i zosta\u0142y wyja\u015bnione definitywnie p\u00f3\u017aniej. Tak by\u0142o np. odno\u015bnie do osoby Jezusa Chrystusa, gdy wyst\u0119powano przeciwko Jego naturze Boskiej, przeciwko prawdzie o Jego dw\u00f3ch naturach, dw\u00f3ch wolach (arianizm, nestorianizm, monofizytyzm), a nawet przeciwko Jego naturze ludzkiej. Og\u0142oszenie prawdy o wniebowzi\u0119ciu Maryi jako dogmatu wiary by\u0142o przypiecz\u0119towaniem i ukoronowaniem staro\u017cytnej tradycji Ko\u015bcio\u0142a.

Wed\u0142ug Tradycji Matka Bo\u017ca ostatnie lata swego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a w Jerozolimie w pobli\u017cu Wieczernika albo w Efezie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy przychyla si\u0119 do pierwszej mo\u017cliwo\u015bci. Istnieje przekaz, \u017ce \u015bw. Jan Aposto\u0142 opu\u015bci\u0142 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 w czasie pierwszego wielkiego prze\u015bladowania Ko\u015bcio\u0142a w roku 34 i uda\u0142 si\u0119 z Maryj\u0105 do Efezu. Chcia\u0142 J\u0105 w ten spos\u00f3b uchroni\u0107 przed niebezpiecze\u0144stwami prze\u015bladowa\u0144. Jednak\u017ce w pierwotnej literaturze chrze\u015bcija\u0144skiej nie ma \u017cadnej wzmianki o takiej podr\u00f3\u017cy. Ponadto ustalono, \u017ce \u015bw. Jan uda\u0142 si\u0119 do Efezu dopiero ok. 68 roku, Maryja mia\u0142aby wi\u0119c wtedy oko\u0142o 85-90 lat. \u015aw. Pawe\u0142 Aposto\u0142, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce po \u015bmierci Chrystusa przyby\u0142 do Efezu, nic nie wspomina, aby przed nim w tym mie\u015bcie by\u0142 \u015bw. Jan z Maryj\u0105. Nie napotka\u0142 tam te\u017c \u017cadnych \u015blad\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa.
Apokryficzne Acta Johannis<\/em> z drugiej po\u0142owy II w. wspominaj\u0105, \u017ce Jan, gdy przyby\u0142 do Efezu, sam by\u0142 ju\u017c stary, nie ma te\u017c \u017cadnej wzmianki, by Maryja by\u0142a tam z nim. Aeteria, p\u0105tniczka nawiedzaj\u0105ca miejsca \u015bwi\u0119te w latach 385-386, wspomina, \u017ce Jan by\u0142 pogrzebany w Efezie, natomiast nie wie nic, aby tam by\u0142 gr\u00f3b Maryi. Pseudo-Dionizy Areopagita pisze, \u017ce w czasie swojej pielgrzymki do Ziemi \u015awi\u0119tej w roku 363-364 dowiedzia\u0142 si\u0119 od \u015bw. Cyryla Jerozolimskiego, patriarchy Jerozolimy, \u017ce gr\u00f3b Maryi by\u0142 w Jerozolimie w Dolinie Jozafata. Podobny opis zawiera apokryf Ksi\u0119ga Jana<\/em> z IV w. W apokryfie tym jest mowa o tym, \u017ce Maryja umar\u0142a \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105 w Jerozolimie, zosta\u0142a pogrzebana u st\u00f3p G\u00f3ry Oliwnej w Dolinie Jozafata i \u017ce zosta\u0142a wzi\u0119ta do nieba. Wszystkie znane staro\u017cytne apokryfy wskazuj\u0105, \u017ce gr\u00f3b Maryi jest w Getsemani w Dolinie Jozafata. Obecnie znajduje si\u0119 tam ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rym opiekuj\u0105 si\u0119 prawos\u0142awni Grecy.

Kult Maryi Wniebowzi\u0119tej by\u0142 w Ko\u015bciele bardzo \u017cywy i zdecydowanie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d wielu innych. Wystawiono tysi\u0105ce \u015bwi\u0105ty\u0144 pod wezwaniem Matki Bo\u017cej Wniebowzi\u0119tej. W ci\u0105gu wiek\u00f3w powsta\u0142o 8 zakon\u00f3w pod tym wezwaniem: 1 m\u0119ski (asumpcjoni\u015bci – Augustianie od Wniebowzi\u0119cia) i 7 \u017ce\u0144skich. W ikonografii scena Wniebowzi\u0119cia Maryi nale\u017cy do bardzo cz\u0119sto przedstawianych (dla przyk\u0142adu: Fra Angelico – w kilku obrazach, Taddeo di Bartolo, Ottaviano Nelli, Giotto, Pinturicchio, C. Bellini, Raffael, Tycjan, Tintoretto, Tiepolo, Perugino, Procaccini, Filippino Lippi, Veronese, Murillo, Velasquez, Konrad von Goest; rze\u017abiarze: Liberale da Verona, L. della Robbia, Micha\u0142 Pacher, Wit Stwosz). Pod opiek\u0119 Maryi Wniebowzi\u0119tej odda\u0142 W\u0119gry kr\u00f3l \u015bw. Stefan, a Francj\u0119 – kr\u00f3l Ludwik XIII (powt\u00f3rzy\u0142 to tak\u017ce Ludwik XV).

W polskiej (i nie tylko) tradycji dzisiejsze \u015bwi\u0119to zwane jest r\u00f3wnie\u017c \u015bwi\u0119tem Matki Bo\u017cej Zielnej. Na pami\u0105tk\u0119 podania g\u0142osz\u0105cego, \u017ce Aposto\u0142owie zamiast cia\u0142a Maryi znale\u017ali kwiaty, po\u015bwi\u0119ca si\u0119 kwiaty, zio\u0142a i k\u0142osy zb\u00f3\u017c. Lud wierzy, \u017ce zio\u0142a po\u015bwi\u0119cone w tym dniu za po\u015brednictwem Maryi otrzymuj\u0105 moc lecznicz\u0105 i chroni\u0105 od chor\u00f3b i zarazy. Rolnicy tego dnia dzi\u0119kuj\u0105 Bogu za plony ziemi i ziarno, kt\u00f3re zebrali z p\u00f3l<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prawda o Wniebowzi\u0119ciu Matki Bo\u017cej stanowi dogmat naszej wiary, cho\u0107 formalnie og\u0142oszony stosunkowo niedawno – przez papie\u017ca Piusa XII 1 listopada 1950 r. w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus: „…powag\u0105 Pana naszego …<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4820"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4820"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4824,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4820\/revisions\/4824"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}