{"id":7126,"date":"2024-03-19T12:46:03","date_gmt":"2024-03-19T11:46:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?page_id=7126"},"modified":"2024-03-19T12:52:52","modified_gmt":"2024-03-19T11:52:52","slug":"zyciorys-blogoslawionej-rodziny-ulmow","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?page_id=7126","title":{"rendered":"\u017byciorys b\u0142ogos\u0142awionej Rodziny Ulm\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n

B\u0142ogos\u0142awiona Rodzina Ulm\u00f3w<\/strong><\/p>\n

J\u00f3zef Ulma <\/strong>(2 marca 1900 \u2013 24 marca 1944) by\u0142 synem Marcina i Franciszki z domu Kluz. Jego rodzice mieli trzyhektarowe gospodarstwo, w kt\u00f3rym pomaga\u0142 od najwcze\u015bniejszych lat. Sko\u0144czy\u0142 czteroklasow\u0105 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105, a w 1921 roku zosta\u0142 powo\u0142any do odbycia s\u0142u\u017cby wojskowej. W 1929 roku rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w szkole rolniczej w Pil\u017anie, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 z bardzo dobrym wynikiem.<\/p>\n

Za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 szk\u00f3\u0142k\u0119 drzew owocowych w Markowej i szybko zacz\u0105\u0142 utrzymywa\u0107 si\u0119 ze sprzeda\u017cy sadzonek. Prawdopodobnie to dzi\u0119ki niemu pojawi\u0142y si\u0119 szczepione jab\u0142onie w tej okolicy.\u00a0Pr\u00f3cz ogrodnictwa \u2013 J\u00f3zef Ulma by\u0142 propagatorem uprawy warzyw i owoc\u00f3w \u2013 zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce pszczelarstwem i hodowl\u0105 jedwabnik\u00f3w. Jego pomys\u0142owo\u015b\u0107 i zaanga\u017cowanie w tym zakresie zosta\u0142y nagrodzone podczas Powiatowej Wystawy Rolniczej w Przeworsku, kt\u00f3r\u0105 w 1933 roku zorganizowa\u0142o Okr\u0119gowe Towarzystwo Rolnicze.<\/p>\n

By\u0142 cz\u0142owiekiem szerokich horyzont\u00f3w: do dzi\u015b zachowa\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 jego ksi\u0119gozbioru, opatrzona ekslibrisem \u201eBiblioteka domowa \u2013 J\u00f3zef Ulma\u201d. W\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017cek mo\u017cna znale\u017a\u0107 m.in.\u00a0\u201ePodr\u0119cznik elektrotechniczny\u201d, \u201ePodr\u0119cznik fotografii\u201d, \u201eWykorzystanie wiatru w gospodarce\u201d, czy publikacj\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 mieszka\u0144com Australii. Prenumerowa\u0142 \u201eWiedz\u0119 i \u017bycie\u201d, potrafi\u0142 skonstruowa\u0107 maszyn\u0119 introligatorsk\u0105 i przydomow\u0105 elektrowni\u0119 wiatrow\u0105, dzi\u0119ki czemu jako pierwszy we wsi o\u015bwietla\u0142 dom pr\u0105dem, a nie lamp\u0105 naftow\u0105.<\/p>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 pasj\u0105 J\u00f3zefa by\u0142a fotografia. Pocz\u0105tkowo korzysta\u0142 z samodzielnie z\u0142o\u017conego aparatu, z czasem zacz\u0105\u0142 u\u017cywa\u0107 profesjonalnego sprz\u0119tu, dzi\u0119ki kt\u00f3remu dokumentowa\u0142 \u017cycie codzienne mieszka\u0144c\u00f3w Markowej. Wiele zdj\u0119\u0107 zachowa\u0142o si\u0119 do dzi\u015b \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 z nich prezentujemy na stronie.<\/p>\n

By\u0142 zapalonym spo\u0142ecznikiem. Dzia\u0142a\u0142 w katolickim Stowarzyszeniu M\u0142odzie\u017cy M\u0119skiej, a nast\u0119pnie w Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej RP \u201eWici\u201d, gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 bibliotekarza i Przewodnicz\u0105cego Komisji Wychowania Rolniczego przy Zarz\u0105dzie Powiatowym. Przez pewien czas by\u0142 r\u00f3wnie\u017c kierownikiem Sp\u00f3\u0142dzielni Mleczarskiej w Markowej.<\/p>\n

Po \u015blubie z 12 lat m\u0142odsz\u0105 Wiktori\u0105 i narodzinach kolejnych dzieci postanowi\u0142 przenie\u015b\u0107 si\u0119 z rodzin\u0105 na wschodnie kra\u0144ce wojew\u00f3dztwa lwowskiego, gdzie parcelowano maj\u0105tki ziemskie. W 1938 r. Ulmowie kupili 5 ha czarnoziemu w Wojs\u0142awicach\u00a0nieopodal Sokala. Do przeprowadzki nie dosz\u0142o jednak ze wzgl\u0119du na wybuch wojny. We wrze\u015bniu 1939 r. J\u00f3zef bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie obronnej.<\/p>\n

Wiktoria Ulma z domu Niemczak <\/strong>(10 grudnia 1912 \u2013 24 marca 1944), urodzi\u0142a si\u0119 jako si\u00f3dme dziecko Jana i Franciszki z Hom\u00f3w. Gdy mia\u0142a sze\u015b\u0107 lat zmar\u0142a jej matka, na rok przed \u015blubem osieroci\u0142 j\u0105 ojciec. Podobnie jak J\u00f3zef by\u0142a zaanga\u017cowana spo\u0142ecznie. Gra\u0142a w teatrze wiejskim i ucz\u0119szcza\u0142a na kursy organizowane przez Uniwersytet Ludowy w Gaci.<\/p>\n

W 1935 r. po\u015blubi\u0142a J\u00f3zefa, a na \u015bwiat zacz\u0119\u0142y przychodzi\u0107 szybko kolejne dzieci: Stanis\u0142awa (ur. 18 lipca 1936 r.), Barbara (ur. 6 pa\u017adziernika 1937 r.), W\u0142adys\u0142aw (ur. 5 grudnia 1938 r.), Franciszek ( ur. 3 kwietnia 1940 r.), Antoni (ur. 6 czerwca 1941 r.) i Maria (ur. 16 wrze\u015bnia 1942 r.). W chwili \u015bmierci by\u0142a w zaawansowanej ci\u0105\u017cy z si\u00f3dmym dzieckiem, kt\u00f3re pod wp\u0142ywem tragicznej sytuacji zacz\u0119\u0142a rodzi\u0107.<\/p>\n

Zbrodnia w Markowej<\/strong><\/p>\n

Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej mieszka\u0142o na Podkarpaciu co najmniej 120 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. W samej niemal 4,5 tysi\u0119cznej Markowej mieszka\u0142o ok. 120 os\u00f3b wyznania moj\u017ceszowego. Ich domy nie tworzy\u0142y zwartego skupiska, ale by\u0142y rozrzucone po ca\u0142ej wsi. Mieli te\u017c trzy domy modlitwy, a na wi\u0119ksze \u015bwi\u0119ta wyje\u017cd\u017cali do synagogi w \u0141a\u0144cucie. Markowscy \u017bydzi zajmowali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie handlem, jedynie kilka os\u00f3b uprawia\u0142o ziemi\u0119.<\/p>\n

J\u00f3zef Ulma ju\u017c przed wojn\u0105 pozostawa\u0142 w bardzo dobrych stosunkach z \u017bydami. Kilka rodzin \u017cydowskich mieszka\u0142o z nim po s\u0105siedzku, z innymi handlowa\u0142 uprawianymi przez siebie warzywami.<\/p>\n

Wojenny terror bardzo szybko zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 swoje \u017cniwo. 23 listopada 1939 r. wszed\u0142 w \u017cycie nakaz, by wszyscy \u017bydzi powy\u017cej 10 roku \u017cycia\u00a0nosili na ramionach opaski z gwiazd\u0105 Dawida. Wkr\u00f3tce potem wesz\u0142y kolejne obostrzenia: obowi\u0105zek pracy, zakaz korzystania ze \u015brodk\u00f3w transportu czy opuszczania bez zezwolenia miejsca zamieszkania. \u017byd\u00f3w umieszczano w gettach lub kierowano do oboz\u00f3w pracy.<\/p>\n

W 1941 r. Niemcy podj\u0119li decyzj\u0119 o \u201eostatecznym rozwi\u0105zaniu kwestii \u017cydowskiej\u201d, a los \u017byd\u00f3w sta\u0142 si\u0119 dramatyczny. W obozach zag\u0142ady, wskutek rozstrzeliwa\u0144, w komorach gazowych i z wycie\u0144czenia zgin\u0119\u0142o niemal 6 mln europejskich \u017byd\u00f3w. Do ko\u0144ca 1942 r. funkcjonariusze Rzeszy Niemieckiej wymordowali prawie 1,3 mln \u017byd\u00f3w z dystryktu warszawskiego, radomskiego, lubelskiego i krakowskiego, ponad p\u00f3\u0142 miliona z dystryktu Galicja i ok. 130 tys. z Okr\u0119gu Bia\u0142ostockiego. R\u00f3wnie\u017c w 1941 roku Niemcy, w odr\u00f3\u017cnieniu od sytuacji w okupowanych krajach na zachodzie Europy, wprowadzili na ziemiach polskich kar\u0119 \u015bmierci za jak\u0105kolwiek pomoc \u017bydom. Z tego powodu zosta\u0142o zamordowanych oko\u0142o tysi\u0105ca Polak\u00f3w.<\/p>\n

Trwaj\u0105ca od marca 1942 r. akcja \u201eReinhardt,\u201d kt\u00f3rej celem by\u0142o wymordowanie wszystkich \u017byd\u00f3w w Generalnym Gubernatorstwie oraz\u00a0Okr\u0119gu Bia\u0142ostockim, zacz\u0119\u0142a by\u0107 realizowana w \u0141a\u0144cucie i jego okolicach na prze\u0142omie lipca i sierpnia 1942 roku. Niemcy wprowadzili zakaz przebywania \u017byd\u00f3w na terenie Markowej i rozpocz\u0119li wyw\u00f3zk\u0119 do obozu pracy w Pe\u0142kiniach, a nast\u0119pnie do obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z markowskich \u017byd\u00f3w poprosili w\u00f3wczas Ulm\u00f3w o pomoc. Pocz\u0105tkowo J\u00f3zef pomaga\u0142 im budowa\u0107 ziemianki na obrze\u017cach wsi. Wiemy o czteroosobowej rodzinie, zwanej Ryfkami, kt\u00f3rej pom\u00f3g\u0142 zbudowa\u0107 schron w jarze niedaleko potoku. Nie by\u0142 to jednak skuteczny spos\u00f3b na prze\u017cycie \u2013 niemieccy \u017candarmi wraz z granatowymi policjantami przeprowadzali dora\u017ane poszukiwania \u017byd\u00f3w: zar\u00f3wno we wsi, jak i w okolicy.\u00a0<\/p>\n

13 grudnia 1942 r. Niemcy nakazali zorganizowanie akcji poszukiwawczej so\u0142tysowi Markowej. So\u0142tys przed po\u0142udniem poinformowa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w wsi o\u00a0planowanej akcji, czym umo\u017cliwi\u0142 ukrywaj\u0105cym lepsze zabezpieczenie kryj\u00f3wek. Co najmniej 26-ciu, w wi\u0119kszo\u015bci przymuszonych, mieszka\u0144c\u00f3w odszuka\u0142o 25-ciu z oko\u0142o 54 ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w.<\/p>\n

Pojmanych zamkni\u0119to w\u00a0tzw. areszcie gminnym, znajduj\u0105cym si\u0119 przy g\u0142\u00f3wnym skrzy\u017cowaniu we wsi. 14 grudnia 1942 r. wszyscy zostali rozstrzelani przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105 z \u0141a\u0144cuta. Mimo tej akcji w Markowej po grudniu 1942 r. nadal ukrywano 29 \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rych 21 doczeka\u0142o ko\u0144ca okupacji.<\/p>\n

O\u015bmioro zosta\u0142o zamordowanych wraz z rodzin\u0105 Ulm\u00f3w 24 marca 1944 roku.<\/p>\n

Noc\u0105 z 23 na 24 marca 1944 r. do Markowej przyjecha\u0142o 5 \u017candarm\u00f3w i od 4 do 6 granatowych policjant\u00f3w. Grup\u0105 dowodzi\u0142 szef \u0142a\u0144cuckiej \u017candarmerii, porucznik Eilert Dieken.<\/p>\n

Podczas snu zastrzelono tr\u00f3jk\u0119 \u017byd\u00f3w, wkr\u00f3tce zastrzelono pozosta\u0142ych. Przed dom wyprowadzono J\u00f3zefa Ulm\u0119 oraz jego ci\u0119\u017carn\u0105 \u017con\u0119 Wiktori\u0119. Nast\u0119pnie po naradzie z podw\u0142adnymi Dieken rozkaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozstrzela\u0107 dzieci. W kilka chwil zamordowano 17 os\u00f3b \u2013 w tym rodz\u0105ce si\u0119 dziecko.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu masakry Niemcy przyst\u0105pili do grabie\u017cy gospodarstwa i przedmiot\u00f3w nale\u017c\u0105cych do zamordowanych. Mieszka\u0144c\u00f3w wsi przymuszono do pogrzebania zabitych. Zosta\u0142y wykopane dwa do\u0142y \u2013 w jednym pochowano Ulm\u00f3w, w drugim \u017byd\u00f3w. Na koniec oprawcy urz\u0105dzili libacj\u0119 na miejscu ka\u017ani. W styczniu 1945 roku cia\u0142a rodziny Ulm\u00f3w zosta\u0142y ekshumowane i przeniesione na miejscowy cmentarz parafialny. Dwa lata p\u00f3\u017aniej podj\u0119to szcz\u0105tki zamordowanych \u017byd\u00f3w i pochowano je na cmentarzu w Jagielle wraz z ofiarami masakry z 14 grudnia 1942 r.<\/p>\n

W 1995 r. J\u00f3zef i Wiktoria Ulmowie zostali uhonorowani medalem Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. W 2010 roku prezydent Lech Kaczy\u0144ski odznaczy\u0142 ich po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Ubogie ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Markowej sta\u0142o si\u0119 patronem szko\u0142y i ulic. Ich imi\u0119 nosi te\u017c jedyne w Polsce Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, otwarte w marcu 2016 roku w Markowej.<\/p>\n

Beatyfikacja Rodziny Ulm\u00f3w odby\u0142a si\u0119 10 wrze\u015bnia 2023r.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u0142ogos\u0142awiona Rodzina Ulm\u00f3w J\u00f3zef Ulma (2 marca 1900 \u2013 24 marca 1944) by\u0142 synem Marcina i Franciszki z domu Kluz. Jego rodzice mieli trzyhektarowe gospodarstwo, w kt\u00f3rym pomaga\u0142 od najwcze\u015bniejszych …<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"parent":107,"menu_order":17,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7126"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7126"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7130,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7126\/revisions\/7130"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/107"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}