{"id":7087,"date":"2024-02-24T17:36:11","date_gmt":"2024-02-24T16:36:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?page_id=7087"},"modified":"2024-02-24T18:48:23","modified_gmt":"2024-02-24T17:48:23","slug":"zyciorys-sw-jadwigi-slaskiej","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/?page_id=7087","title":{"rendered":"\u017byciorys \u015bw. Jadwigi \u015al\u0105skiej"},"content":{"rendered":"

\u015awi\u0119ta Jadwiga \u015al\u0105ska<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Jadwiga urodzi\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy 1174 a 1180 rokiem na zamku nad jeziorem Amer w Bawarii jako c\u00f3rka hrabiego Bertolda VI i Agnieszki Wetty\u0144skiej, hrabi\u00f3w Andechs, kt\u00f3rzy tytu\u0142owali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017c\u0119tami Meranu (w p\u00f3\u0142nocnej Dalmacji) i margrabiami Istrii. Mia\u0142a czterech braci i trzy siostry. Jedn\u0105 wydano za Filipa, kr\u00f3la Francji, drug\u0105 za Andrzeja, kr\u00f3la W\u0119gier (by\u0142a matk\u0105 \u015bw. El\u017cbiety), trzecia wst\u0105pi\u0142a do klasztoru. Jadwiga otrzyma\u0142a staranne wychowanie najpierw na rodzinnym zamku, potem za\u015b w klasztorze benedyktynek w Kitzingen nad Menem (diecezja W\u00fcrzburg), znanym w\u00f3wczas o\u015brodku kulturalnym. Do programu \u00f3wczesnych szk\u00f3\u0142 klasztornych nale\u017ca\u0142a nauka \u0142aciny, Pisma \u015awi\u0119tego, dzie\u0142 Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i \u017cywot\u00f3w \u015bwi\u0119tych, a tak\u017ce haftu i malowania, muzyki i piel\u0119gnowania chorych.
\nW roku 1190 Jadwiga zosta\u0142a wys\u0142ana do Wroc\u0142awia na dw\u00f3r ksi\u0119cia Boles\u0142awa Wysokiego, gdy\u017c zosta\u0142a upatrzona na \u017con\u0119 dla jego syna, Henryka. Mia\u0142a wtedy prawdopodobnie zaledwie 12 lat. Data \u015blubu nie jest bli\u017cej znana. Mo\u017cliwym do przyj\u0119cia jest czas pomi\u0119dzy rokiem 1186 a 1190. Jako miejsce \u015blubu przyjmuje si\u0119 zamek Andechs, chocia\u017c nie jest te\u017c wykluczone, \u017ce by\u0142o to we Wroc\u0142awiu lub Legnicy. Henryk Brodaty 8 listopada 1202 r. zosta\u0142 panem ca\u0142ego ksi\u0119stwa. Rych\u0142o te\u017c uda\u0142o mu si\u0119 do dzielnicy \u015bl\u0105skiej do\u0142\u0105czy\u0107 dzielnic\u0119 senioratu, czyli krakowsk\u0105, a tak\u017ce znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Wielkopolski. Dlatego figuruje on w spisie w\u0142adc\u00f3w Polski.
\nHenryk i Jadwiga stanowili wzorowe ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Mieli siedmioro dzieci: Boles\u0142awa (ur. ok. 1194), Konrada (1195), Henryka (1197), Agnieszk\u0119 (ok. 1196), Gertrud\u0119 (ok. 1200), Zofi\u0119 (przed 1208) i najm\u0142odsze, nieznane z imienia dziecko, ochrzczone w okresie Bo\u017cego Narodzenia na zamku w G\u0142ogowie w 1208 roku, kt\u00f3re prawdopodobnie wkr\u00f3tce zmar\u0142o (wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 by\u0142 to syn W\u0142adys\u0142aw). Kr\u00f3tko \u017cy\u0142o kilkoro dzieci Jadwigi: Boles\u0142aw zmar\u0142 pomi\u0119dzy 1206 a 1208 r., za\u015b Konrad w 1213 roku. Podobnie dwie c\u00f3rki: Agnieszka i Zofia zosta\u0142y pochowane przed 1214 rokiem. Tak wi\u0119c w okres pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci weszli tylko Henryk i Gertruda.
\nOstatnich 28 lat po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego ma\u0142\u017conkowie prze\u017cyli wstrzemi\u0119\u017aliwie, zwi\u0105zani \u015blubem czysto\u015bci zawartym uroczy\u015bcie w 1209 roku przed biskupem wroc\u0142awskim Wawrzy\u0144cem. Jadwiga mia\u0142a w chwili sk\u0142adania tego \u015blubu oko\u0142o 33 lat, a Henryk Brodaty ok. 43 (na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia Henryk zacz\u0105\u0142 nosi\u0107 tonsur\u0119 mnisz\u0105 i zapu\u015bci\u0142 brod\u0119, kt\u00f3rej nie zgoli\u0142 a\u017c do \u015bmierci).
\nNa dworze wroc\u0142awskim powszechne by\u0142y zwyczaje i j\u0119zyk polski. Jadwiga umia\u0142a si\u0119 do nich dostosowa\u0107, nauczy\u0142a si\u0119 j\u0119zyka i pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 nim. Jej dw\u00f3r s\u0142yn\u0105\u0142 z karno\u015bci i dobrych obyczaj\u00f3w, gdy\u017c ksi\u0119\u017cna dba\u0142a o dob\u00f3r os\u00f3b. Macierzy\u0144sk\u0105 trosk\u0105 otacza\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 dworu. Wyposa\u017cy\u0142a wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w w szaty liturgiczne haftowane r\u0119k\u0105 jej i jej dw\u00f3rek. Do dworu ksi\u0119\u017cnej nale\u017ca\u0142a r\u00f3wnie\u017c niewielka grupa m\u0119\u017cczyzn duchownych i \u015bwieckich. Ksi\u0119\u017cna bardzo troszczy\u0142a si\u0119 o to, aby urz\u0119dnicy w jej dobrach nie uciskali poddanych kmieci. Obni\u017cy\u0142a im czynsze, przewodniczy\u0142a s\u0105dom, darowa\u0142a grzywny karne, a w razie kl\u0119sk nakazywa\u0142a mimo protest\u00f3w zarz\u0105dc\u00f3w rozdawa\u0107 ziarno, mi\u0119so, s\u00f3l itp. Zorganizowa\u0142a tak\u017ce szpitalik dworski, gdzie codziennie znajdowa\u0142o utrzymanie 13 chorych i kalek (liczba ta mia\u0142a symbolizowa\u0107 Pana Jezusa w otoczeniu 12 Aposto\u0142\u00f3w). W czasie objazd\u00f3w ksi\u0119stwa osobi\u015bcie odwiedza\u0142a chorych i wspiera\u0142a hojnie ubogich.
\nJadwiga popiera\u0142a tak\u017ce szko\u0142\u0119 katedraln\u0105 we Wroc\u0142awiu i wspiera\u0142a ubogich zdolnych ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli si\u0119 uczy\u0107. Stara\u0142a si\u0119 tak\u017ce \u0142agodzi\u0107 dol\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w, posy\u0142aj\u0105c im \u017cywno\u015b\u0107, \u015bwiece i odzie\u017c. Bywa\u0142o, \u017ce zamienia\u0142a kar\u0119 \u015bmierci czy d\u0142ugiego wi\u0119zienia na prace przy budowie ko\u015bcio\u0142\u00f3w lub klasztor\u00f3w. Jej m\u0105\u017c ch\u0119tnie na to przystawa\u0142. By\u0142a jednak tak delikatna wobec Henryka, \u017ce zawsze to jemu zostawia\u0142a ostateczn\u0105 decyzj\u0119. Dlatego to jego podpis figuruje przy licznych dekretach fundacji.<\/p>\n

W swoim \u017cyciu Jadwiga do\u015b\u0107 mocno do\u015bwiadczy\u0142a tajemnicy Krzy\u017ca. Prze\u017cy\u0142a \u015bmier\u0107 m\u0119\u017ca i prawie wszystkich dzieci. Jej ukochany syn, Henryk Pobo\u017cny, zgin\u0105\u0142 jako w\u00f3dz wojska chrze\u015bcija\u0144skiego w walce z Tatarami pod Legnic\u0105 w 1241 r. Narzeczony jej c\u00f3rki Gertrudy, Otto von Wittelsbach, sta\u0142 si\u0119 morderc\u0105 kr\u00f3la niemieckiego Filipa, w nast\u0119pstwie czego zamek rodzinny Andechs zr\u00f3wnano z ziemi\u0105, a Ottona utopiono w Dunaju. Po tych strasznych wydarzeniach Gertruda nie chcia\u0142a wychodzi\u0107 za m\u0105\u017c za kogo innego. Po osi\u0105gni\u0119ciu odpowiedniego wieku wst\u0105pi\u0142a w 1212 roku do klasztoru trzebnickiego, ufundowanego dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej przez jej rodzic\u00f3w.
\nSiostra Jadwigi, r\u00f3wnie\u017c Gertruda, kr\u00f3lowa w\u0119gierska, zosta\u0142a skrytob\u00f3jczo zamordowana; druga siostra, kr\u00f3lowa francuska, Agnieszka, \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na rodzin\u0119 ha\u0144b\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwem, kt\u00f3rego nie uzna\u0142 papie\u017c (poniewa\u017c poprzedni zwi\u0105zek Filipa II Augusta nie zosta\u0142 uniewa\u017cniony), by\u0142a zatem matk\u0105 nie\u015blubnych dzieci. M\u0105\u017c Jadwigi, ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk, w 1229 r. dosta\u0142 si\u0119 do niewoli Konrada Mazowieckiego; Jadwiga pieszo i boso posz\u0142a z Wroc\u0142awia do Czerska i rzuci\u0142a si\u0119 do n\u00f3g Konradowi – dopiero w\u00f3wczas wy\u017cebra\u0142a uwolnienie m\u0119\u017ca, pod warunkiem jednak, \u017ce ten zrezygnuje z pretensji do Krakowa. W ko\u0144cu jeszcze spad\u0142 na Henryka grom kl\u0105twy za przyw\u0142aszczenie sobie d\u00f3br ko\u015bcielnych i ksi\u0105\u017c\u0119 umar\u0142 ob\u0142o\u017cony kl\u0105tw\u0105. Jadwiga jednak bez szemrania znosi\u0142a te wszystkie dopusty Bo\u017ce.
\nPo \u015bmierci m\u0119\u017ca, Henryka (19 marca 1238 r.), Jadwiga zda\u0142a rz\u0105dy \u017conie Henryka Pobo\u017cnego, Annie, i zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w klasztorze si\u00f3str cysterek w Trzebnicy, kt\u00f3ry sama wcze\u015bniej ufundowa\u0142a. Kiedy dowiedzia\u0142a si\u0119 o niezwykle surowym \u017cyciu swojej siostrzenicy, \u015bw. El\u017cbiety z Turyngii (+ 1231), postanowi\u0142a j\u0105 na\u015bladowa\u0107. Do cierpie\u0144 osobistych zacz\u0119\u0142a dodawa\u0107 pokuty, posty, biczowania, w\u0142osiennic\u0119 i czuwania nocne. Przez 40 lat \u017cycia spo\u017cywa\u0142a pokarm tylko dwa razy dziennie, bez mi\u0119sa i nabia\u0142u. W 1238 r. na r\u0119ce swojej c\u00f3rki Gertrudy, ksieni w Trzebnicy, z\u0142o\u017cy\u0142a \u015bluby zakonne i sta\u0142a si\u0119 jej pos\u0142uszna. Zas\u0142yn\u0119\u0142a z pobo\u017cno\u015bci i czyn\u00f3w mi\u0142osierdzia.
\nWyczerpana surowym \u017cyciem mniszki, zmar\u0142a 14 pa\u017adziernika 1243 r., maj\u0105c ponad 60 lat. Zaraz po jej \u015bmierci do jej grobu w Trzebnicy zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 liczne pielgrzymki: ze \u015al\u0105ska, Wielkopolski, \u0141u\u017cyc i Mi\u015bni. Gertruda z ca\u0142\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 popiera\u0142a kult swojej matki. Ostatni etap procesu kanonicznego \u015bw. Stanis\u0142awa biskupa dostarczy\u0142 cysterkom w Trzebnicy zach\u0119ty do starania si\u0119 o wyniesienie tak\u017ce na o\u0142tarze Jadwigi. Zacz\u0119to spisywa\u0107 \u0142aski, a gr\u00f3b otoczono wielk\u0105 trosk\u0105. Ju\u017c w 1251 r. zacz\u0119to obchodzi\u0107 w klasztorze co roku pami\u0105tk\u0119 \u015bmierci Jadwigi. Kiedy w roku 1260 odwiedzi\u0142 Trzebnic\u0119 legat papieski Anzelm, siostry wnios\u0142y pro\u015bb\u0119 o kanonizacj\u0119. T\u0119 inicjatyw\u0119 popar\u0142 polski Episkopat i Piastowicze. Z polecenia papie\u017ca w latach 1262-1264 przeprowadzono badania kanoniczne w Trzebnicy i we Wroc\u0142awiu. Ich akta przes\u0142ano do Rzymu. O kanonizacj\u0119 Jadwigi zabiega\u0142 tak\u017ce papie\u017c Urban IV, kt\u00f3ry jako legat papieski w latach 1248-1249 a\u017c trzy razy odwiedzi\u0142 Wroc\u0142aw i zna\u0142 dobrze Jadwig\u0119. Jednak jego \u015bmier\u0107 przeszkodzi\u0142a kanonizacji. Dokona\u0142 jej dopiero jego nast\u0119pca, Klemens IV, w ko\u015bciele dominikan\u00f3w w Viterbo 26 marca 1267 r. Na pro\u015bb\u0119 Jana III Sobieskiego papie\u017c b\u0142. Innocenty XI rozci\u0105gn\u0105\u0142 kult \u015bw. Jadwigi na ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 (1680).
\nKu czci \u015bw. Jadwigi powsta\u0142a na \u015al\u0105sku (w 1848 r. we Wroc\u0142awiu) rodzina zakonna – siostry jadwi\u017canki. \u015aw. Jadwiga \u015al\u0105ska czczona jest jako patronka Polski, \u015al\u0105ska, archidiecezji wroc\u0142awskiej i diecezji w Gorlitz; miast: Andechs, Berlina, Krakowa, Trzebnicy i Wroc\u0142awia; Europy; uchod\u017ac\u00f3w oraz pojednania i pokoju.<\/p>\n

W ikonografii<\/strong> \u015bw. Jadwiga przedstawiana jest jako m\u0142oda m\u0119\u017catka w d\u0142ugiej sukni lub w ksi\u0105\u017c\u0119cym p\u0142aszczu z diademem na g\u0142owie, czasami w habicie cysterskim. Jej atrybutami s\u0105: but w r\u0119ce, krzy\u017c, ksi\u0119ga, figurka Matki Bo\u017cej, makieta ko\u015bcio\u0142a w d\u0142oniach, r\u00f3\u017caniec.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awi\u0119ta Jadwiga \u015al\u0105ska Jadwiga urodzi\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy 1174 a 1180 rokiem na zamku nad jeziorem Amer w Bawarii jako c\u00f3rka hrabiego Bertolda VI i Agnieszki Wetty\u0144skiej, hrabi\u00f3w Andechs, kt\u00f3rzy tytu\u0142owali …<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"parent":107,"menu_order":12,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7087"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7087"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7090,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7087\/revisions\/7090"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/107"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.mbnp.archidiecezja.wroc.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}